Categoría: cinco palabras

Media novela. Capítulo 1

stela3 Ténder, fasciación, cómputo, malaco- , recomezar

 

Ben me gustaría retirar do cómputo dos meus días aqueles que pasei na selva de Guatemala. Todo comezou cos mellores auspicios, pois logo de rematar o post-grao, un meu artigo no Journal of Conchology chamou a atención en Oxford, ofrecéndoseme a posibilidade de acceder a unha praza de profesor auxiliar, o cal, para un biólogo coma min, cuxa única expectativa de atopar un emprego estable ao rematar o post-grao estaba na docencia non universitaria, era como ver abertas as portas do ceo. Miña nai chorou coma unha Magdalena, pois ben sabía que, de marchar, non había volver, pero o pai animábame, dicindo que eles habían estar ben, que a batea seguía dando o seu rédito e que xa se arranxarían. Así que aquela soleada tarde de maio que deixei O Grove -logo dunha boa paparotada e correspondentes tóspiros na praia dos Cabalos, seguida de esmorga na Xiradella cos colegas- collín en Santiago o avión a Londres, e no medio da resaca que me atordaba mentres subía as escaleiras do avión, sabía, mentres escoitaba á azafata, que había tardar en volver, se algunha vez o facía.

Non foi difícil asentarme en Oxford: o salario era bastante digno -este adxectivo é un exercicio de contención que distaba de sentir o día que cobrei a primeira nómina-, e como tampouco tiña grande interese en vivir ao lado da universidade, conseguín un apartamento en Cowley, non moi lonxe da fábrica de coches, na estrada de San Lucas, ou St. Lukes Road, cerca da circunvalación, nun barrio de casiñas baixas tan iguais que case daba medo. O apartamento, se se lle pode chamar así, era un soto dunha daquelas casas, ben acondicionado, e ao que entraba por un lateral, case coma un furón buscando o seu tobo. Pero naquela escuridade eu encontrábame cómodo, e máis aínda pensando que Liz e John, os meus caseiros, que vivían no andar de riba, non compartían o sentimento xeral de desprezo aos académicos que imperaba nos barrios obreiros, e esforzábanse en facerme a vida cómoda, tanto que en catro días recibín un cursiño acelerado de comida inglesa. Meu pai sempre dicía que “onde vaias tes que comer do que dea o país”. Era o que lle dicía a súa experiencia de mariño que navegou os sete mares. A verdade é que iso, naquelas latitudes, requiría un esforzo descomunal, que facía aflorar unha saudade que non sentía en ningunha outra ocasión.

A rápida instalación na rutina académica -teño facilidade para os idiomas, e gusto por aprendelos- deu como resultado que fose incluído nun proxecto de investigación en Guatemala. E cando se me presentou a oportunidade de facer traballo de campo, porque Sir Henry Groke, o meu xefe, xa non tiña idade nin gana de viaxar ao trópico, pensei que aquilo era a vida que sempre soñara. Non polo traballo en si, que non tiña nada de extraordinario: tratábase simplemente de identificar as especies de moluscos que se atoparan nunha escavación arqueolóxica, coa finalidade de seguir os rastros do comercio da época. Pero neno: aquilo era Guatemala, un xacemento maia, a península do Iucatán, que tanto se resistira á conquista dos españois, a das cidades perdidas e os cultos ancestrais, e a min aquilo facíame sentir na pel de Indiana Jones; e xa imaxinaba o libro que había escribir contando as miñas aventuras e descubrimentos na remota selva meso americana.

Xa me vía eu camiño dunha cidade perdida, montado nun tren deses de película de vaqueiros, co seu ténder cargado de leña, chifrando polo medio da selva para espantar macacos e loros, perseguido por uns malvados espoliadores de tesouros mentres eu trataba de por a salvo o último fósil de caracol xigante, axudado pola fermosísima Nadjira… Películas.

Daquela pensaba que o de “cagarse pola pata abaixo” era un falar. Un falar, si. Pero xa no voo de ida recibín o primeiro aviso. A cousa empezou cun aprazamento do voo por causa de non sei que problemas meteorolóxicos. Botei doce horas agardando polo embarque, e todo o mundo sabe que trece horas nun aeroporto son unha marabillosa experiencia. Despois, cando fun embarcar, o billete electrónico case o perdo porque me quedou o teléfono sen batería. Tiven que mercar unha auxiliar a toda pastilla mentres chamaban pola megafonía, a tarxeta de crédito protestaba na terminal e non quería ir, debía ser consciente da cravada que me estaban metendo, por moi duty free que fora aquela tenda e moi brillantes e brancos que foran os dentes da empregada, todo sorrisos mentres me sangraba o crédito. Por fin conseguín embarcar de último, e tiven que papar un asento ao lado do motor dereito. Por sorte tocoume xanela, pensei. Pero aquela sorte logo deixou de parecer tal cousa. O ceo púxose tan negro e cheo de tronos polo norte que xa empecei a tremer coa perspectiva de que se nos achegaran… e chegaron, home non. A miña experiencia cos avións limitábase a un par de voos a Barcelona, e a viaxe de vinda de Santiago, que correran sen incidente ningún, así que eu era un firme crente nas estatísticas que proban que o avión é o máis seguro dos medios de transporte. E coa cabeza abouxada polo bruar do motor e o estralo dos tronos que se achegaban, cando o avión pegou o primeiro bote dei un chimpo no asento que case espeto a cabeza na gabeta de riba. Para acabar de tranquilizarme, a docísima voz da azafata empezou a dicir que puxeramos os cintos, que iamos pasar por unha zona de turbulencias. Como son así, para tranquilizarme decidín pórme a ler algo, e collín o libro que se me acordara mercar dous días antes por se me aburría na viaxe. “O triángulo das Bermudas: misterio sen resolver”. O tema era do máis propio para a ocasión, e dei en pasar páxinas entre os ronquidos do meu obeso compañeiro de viaxe, ao que nada parecía perturbar. Claro que lle vira meter no corpo un par de pílulas entre suores segundo se sentou, e se dera sinal de consciencia había pedirlle un chute daqueles, pero o home so roncaba e roncaba, sen que ningún cobadazo alterase o seu sopor quimicamente inducido.

Para acabar de rematala, nun momento que mirei pola xanela pareceume ver que o motor do meu lado fumegaba un chisco. Chamei pola azafata coma un tolo, observado por cen ollos tranquila e reprobadoramente british, e ensineille aquilo que se me antollaba un sinal da fin do mundo. Cun sorriso animoume a pechar a xanela, dicindo que non era nada, que era o xeo que derretía na superficie metálica, e marchou encerrarse na cabina a todo correr, para acabar de tranquilizarme. Debín adelgazar seis ou sete quilos nesa viaxe. Porque aínda non dixen que se derramou o aire acondicionado, e cando pasamos aquel trebón seguín suando. Se antes suaba frío, despois parecíame que eramos polos na espeteira dun forno, coma os do Toñito, que os quitaba tan churruscados que che se cravaba a carne nas enxivas.

Aterramos con vento de lado no aeroporto de Belize, e aí empecei a coñecer os efectos do trópico sobre os rigores da burocracia, entre outras cousas. Din que o noso idioma ten tantas variacións que un de Corme non entende a outro do Caurel. Pois deberían probar con iso ao que lle chaman inglés por aí adiante. Xa tivera algún susto na mesmísima Inglaterra, onde o meu acento me libraba das “falas familiares” de cada barrio de Londres. Pero ao tipo que estaba do outro lado da ventá non lle entendín nin papa da xiria que chapurraba, así que simplemente probei a darlle o pasaporte e houbo sorte: pegou o selo e hala, para dentro. Antolláraseme coller un día para ver aquela terriña que as axencias de viaxe británicas querían poñer de moda. Lera algo da súa exótica historia, algo que tiña que ver con piratas que saqueaban os barcos dos Reis de España, e non fixen caso das pequenas advertencias que os artigos da wikipedia deslizaban sobre o país. Eu estaba na miña teima de viaxar nun tren decimonónico co seu exótico ténder cargado de leña, xa o dixen, e non pensaba máis nada.

Claro que cando puxen os pés en Belize City, suado e cheirando a castrón, o que me apetecía sobre todo era darme unha ducha. Pero alí mesmo, logo de moito preguntar e facer esforzos por sintonizar co sotaque local, descubrín que saía un bus directo, o bus turístico, con aire acondicionado e sen paradas ata Flores, xa en Petén, Guatemala. Pero iso era demasiado civilizado para min e decidín que quería viaxar coma os paisanos. Na terra dos lobos ouvear coma todos. Viaxar non é o mesmo que desprazarse, pensaba eu, e aínda o sigo pensando, pero non sei se interpretei ben o dito. Sobre todo despois de oír rosmar polo baixo a aquel home:

–         Gringo pendejo…

Logo de darme as indicacións precisas do que tiña que facer.

O primeiro era coller un taxi que me levara á estación de autobuses, na que tiña que coller co coche de liña a Benque el Viejo. O taxi pareceume un dispendio innecesario, así que decidín ir andando para tomarlle o pulso á cidade. E o pulso non sei se llo tomei, pero a temperatura e a humidade case acaban comigo mentres cruzaba aquelas casas de madeira medio podre e tellados de lata, mentres os rostros que aguantaban as portas -porque outra actividade non se percibía no sitio- parecían medir a posibilidade de que a miña carteira tivera algo máis de vinte dólares.

Fortuna máis ca desgracia foi que parou rente miña un coche da policía, que cunha dicción intelixible para os meus confundidos oídos, preguntoume onde ía, e se non estaría perdido… Dixen que me parecía que non, pero cando lle dixen que ía á estación de autobuses, díxome que quedaba xusto do outro lado e convidoume a subir. Non me atrevín a dicir que non, e montei no asento de atrás. En canto montei o coche saíu zumbando cara adiante, e cousa de cincocentos metros mais adiante parou, para o meu pasmo, diante da estación de autobuses.

– Estaba vostede cruzando o barrio máis perigoso da cidade. A semana pasada tivemos un dobre asasinato. Australianos… (pronunciou o xentilicio co mesmo desprezo que en Santiago se pon en “cascarilleiro”) Vostede non será australiano?

– Non.

– Pois teña coidado por onde pisa. Pode baixar.

E alí me deixou, cos golondrinos aínda bailando no meu pescozo.

Logo de respirar un par de minutos nos que non sei cantas veces recordei á avoa rosmando:

– Arrenégote demo!

Collín folgo abondo para encamiñarme ao despacho dos billetes,  sentíndome un chisco estraño sen saber moi ben polo que. Hai un conto moi racista que di que fai un negro no medio da neve. Pois un blanco naquela estación era a viceversa. Ou case. Dábase alí un mesturouzo de razas e cores nos que o branco era a cor máis escasa. Por iso é tan sinxelo recoñecer aos turistas, pensei, ollando para un par de canadenses -a xulgar pola bandeira que levaban nas mochilas- coloradas como gambas acabadas de saír da grella. Alí, no medio da cola, agardando para coller o billete, unha das canadenses achegóuseme para preguntar se era verdade que había que pagar para entrar en Guatemala. Porque para saír de Belize xa sabían que tiñan que chinchar. Eu non tiña moita idea, así que entre os tres pegamos a preguntarlle aos locais, que moi amablemente nos informaron de que era conveniente meter quince quetzales (que veñen sendo dous euros) no pasaporte, polas molestias…

– Que molestias?

Preguntei, inxenuo. Entón o home, un indio baixiño que falaba asubiando, contounos a historia dun australiano que deu en dicir que non pagaba, que aquilo era unha taxa ilegal e que el non pagaba. Total, que armou unha lea do nabizo, e nese bus ninguén pagou. Pasaron todos tan tranquilos, o único problema foi que ao señor australiano non lle selaron a entrada no pasaporte, e cando baixou en El Remate, dous milicos pedíronlle o pasaporte… E levárono preso por entrada ilegal no país.

– E como sabe vostede iso?

– Porque fun o seu avogado, señor.

Cago en Soria. Vale. Comprendín ipso facto a diferenza entre a colonización británica e a española. A raíña de Inglaterra cobra sempre. O rei de España asegún, vaino deixando á iniciativa dos seus funcionarios, segundo teña ou non efectivo para lles pagar a nómina… O carallo era que en total había que chinchar vinte euros (en dólares é un pouco máis, pero é por facer a conta redonda) so por cruzar unha liña imaxinaria. Os beliceños cobraban dezaoito para deixarte saír da súa casa. Un negociete apañado. Os dous ouros do outro lado eran un apaño. En fin, que lle preguntamos ao vello como facer, e moi amablemente aconsellounos que en chegando a Benque del Carmen – que en realidade é Benque Viejo del Carmen- colleramos un taxi ata a fronteira e alí cruzaramos a pé, para despois, en Melchor de Mencos, coller unha furgoneta de pasaxeiros e contratar a viaxe ao sitio onde quixeramos ir. E alá que fomos, eu toda a viaxe facéndolle as beiras as mozas aquelas, que case se me comen cando lles contei que estaba facendo alí. Elas viñan de Xunantunich, unhas ruínas maias cerca de Benque, e cruzaban para ver Tikal e toda a pesca. Así que, que eu fose un arqueobiólogo -non me tirei eu o moco nin nada- pareceulles a repanocha.

 

Así foi como chegamos á fronteira, que cruzamos sen problema e pagando o taxi a medias, e xa do outro lado as raparigas tiveron a idea de quedar a tomarlle unhas augas no sitio, ao que me convidaron amablemente e eu, teño que dicilo, son moi fácil de convencer para segundo que cousas. Así foi como demos cun chigre onde tamén nos alugaron un cuarto para pasar a noite, cun ronsito que baixaba coma mel mentres riamos coma condenados naquela terraza -tivemos que alugar a mesa e as cadeiras, para poder sentarnos ao fresco- e eu imaxinaba cousas que non son de contar. O conto é que as nenas estaban nunha relación, como se di no facebook, e á mañá seguinte -mellor dito: ao mediodía seguinte- a cabeza íame estoupar mentres baixabamos cara a fronteira a buscar transporte para El Remate, onde se habían separar os nosos camiños.

Demos en preguntar como conseguir transporte e indicáronnos que acababa de saír o último. A muller, de pel escura e idioma dubitativo, sinalou un pick up que marchaba estrada adiante, coa traseira ateigada de xente.

– E iso é seguro?

Non sei se me entendeu ben, porque o que me contestou deixoume coa mosca ben metida no conduto auditivo:

– Bo, aquí si, é seguro, pero aí adiante, como a un quilómetro, están os da droga e sempre hai problemas. Antonte mataron a un home e houbo un folión do demo!

Non souben como recoller aquilo e cando as canadenses me dixeron que lles traducira a conversa decidín abreviar.

– Que quedemos por aquí que logo ven outro.

E veu. A nosa cara de desesperación debía ser tan evidente como a nosa pinta de guiris, porque un tuc-tuc que pasaba por alí parou diante nosa preguntando:

– Onde van que os levo?

– A El Remate.

– É un pouco lonxe…

Si, era un algo lonxe para aquel vehículo. Recordoume unha foto do pai do tempo de Maricastaña, ou similar. De cando el era mozo e andaba repartindo gasosas nunha carrilana de tres rodas. Unha motoreta con remolque, vaia. Pois un tuc-tuc é o mesmo, pero en troques de gasosas, carga xente.

O home pensouno un chisco e dixo:

– Por vinte dólares lévoos alá.

Estaba a pensar que algúns levabamos na cara a etiqueta: a vinte pavos, porque vinte dólares gastaramos na mesa, as cadeiras e o ronsito, vinte dólares no cuarto, vinte dólares na fronteira… Así que, pensando en cantas fotos de Andy Jackson me quedaban na carteira, comenteillo ás miñas vellas amigas e aceptaron. O día estábase poñendo algo encapotado e tiñamos vinte e tres quilómetros de estrada a paso de boi por diante, ou iso cría eu, así que montamos naquela carruaxe, e collemos a estrada. A medio quilómetro collemos un camiño de terra, e eu pensei que aquilo sería por causa dos traficantes, que o chofer non quería pasar polo punto fatídico que me dixera a señora. Pero, cá!  O carallo era que aquela carrilana non podía circular pola estrada, así que tiñamos que ir polos camiños.

– Non se apuren, que chegamos igual que pola estrada!

Igualiño, si. As fochancas facían brincar o trebello cada dez metros, e a miña cabeza espetábase na barra de ferro que sostiña a lona que nos arredaba a cabeza do sol. Como dixen antes, estaba empezando a encapotarse cando montamos no cachivache. Cando levabamos como cinco minutos o ceo púxose negro coma os pecados, e pegou a chover coma se o dioivo acabara de empezar. Aquilo non tiña portas e a auga metíasenos por todas partes.

– No se apuren, ya llegamos.

Non sei onde dicía o home que habiamos chegar; o conto foi que picou unha roda e houbo que parar. Non se vía nin casa nin un triste pendello por sitio ningún: aquilo era un camiño de monte como os que atravesan a Xiradella polos que andaba coa bici de cativo facendo asneiradas, así que houbo que baixar e botarlle unha man ao home para cambiar a roda. Cando vin a de reposto botei un rosario que se debeu sentir en Ribeira.

– Como di?

– Nada, home, nada. A ver se para de chover dunha vez!

– Seguro, ahorita.

Ahorita. Ahorita significa máis ou menos o mesmo que a carreiriña dun can. Chegamos a El Remate coma pitos cairos. Claro que en canto chegamos abriu o ceo e vimos o lago e… o letreiro: Hotel “Las Angustias”.

– A ver, confesa: porqué lle chaman “Las Angustias” a este hotel?

– Porque é de dúas primas que se chaman así, señor.

– E canto nos vai custar a habitación? Espera, non mo digas…

Efectivamente, vinte dólares.

Unha vida perdida

Sensualismo, bragancés, cariña, lampadario, galvanocáustica.

Ela era bragancesa, lembrou, mentres analizaba o lampadario buscando a conexión que fallaba. Aquela luz deixara de funcionar había dous días, e a pesar da incomodidade repetida so puidera poñerse a arranxala nese instante, logo de dous días de xantares, ceas e almorzos atravesados por comentarios sardónicos. Susana era así. Nunca pedía as cousas de fronte e polas boas. Dáballe voltas a todo e el tiña que adiviñar en que andaba pensando antes de que llo fixera demasiado evidente, porque de tardar en detectar o que se lle antollaba a vinganza caía sobre el durante unha semana como mínimo. Aínda se preguntaba porque seguía alí, a ollar para el mentres desenroscaba a lámpada e a cambiaba por unha nova.

– Seis euros por unha lámpada. Menuda estafa!

Era iso. Quedábanlle dous ou tres días aguantando a aguillada mordaz daquela súa lingua, como vinganza por non atopar antes dous minutos para arranxar a luz do corredor. Agora xa podían percorrer a longa distancia do salón ao dormitorio sen necesidade de ir agarrándose ás paredes, pensou, mentres lembraba o ovalo triste da bragancesa despedíndose na estación vinte anos atrás.

– Vas vir?

– Claro.

Prometérallo, pero fora incapaz de cumprir. Fóra incapaz de recoñecer que non era aquel sensualismo exacerbado do seu corpo o que lle metía medo, senón a perspectiva de encadearse a un sentimento. Por iso nunca collera aquel camiño, a pesar de que a estrada o tentaba desde entón día si e día tamén, e seus ollos perseguían o asfalto, intuíndo aquela como unha falla inmensa, un grave fracaso, a máis estúpida das decisións. De cando en vez, como agora, botaba os ollos á estrada e soñaba que fuxía ao encontro do seu amor adolescente.

Colleu o desaparafusador e pegou con el no cable para retirar os restos queimados e facer un enganche novo, poñendo “a” cariña, un aceno paifoco que lle agromaba, inevitablemente, cada vez con máis frecuencia, ao se encontrar atrapado naquela vida na que se deixara caer logo de dar voltas como unha buxaina, e mirar de fuxir dela pola xanela do soño.

Ese simple aceno trouxo unha cura galvanocáustica a tanta saudade acumulada: a descarga que o percorreu convenceuno, un segundo antes de morrer, que non, que definitivamente nunca pisaría Braganza.

Tentación

Mordedela, talla, termoloxía, precipitación, xenófobo

 

A termoloxía é a parte da física que estuda a calor. E coa mordedela lembrou o segundo principio da termodinámica, aquel enunciado clásico de Clausius: non existe ningunha máquina que tome calor dun foco frío e o transfira a un foco quente sen realizar traballo sobre o sistema. El estaba frío coma carambelo, pero aqueles dentes cravados na súa caluga foron como un sinal eléctrico, a faísca da buxía que prende a gasolina e pon o motor a andar. Notou como se lle incendiaba o sangue mentres as súas uñas riscaban nas costas unha mensaxe lúbrica. Ou Clausius ou a entropía andaban errados.

O pixama non era da súa talla: emprestárallo para pasar aquela noite, antes daquela viaxe que inevitablemente a levaría a un Norte distante e frío, a tea despegábase do corpo, negándose a cubrilo, e a temperatura subiulle tanto cando aquelas uñas alcanzaron o fin das costas que pensou entrar en ignición. Imaxinou a nova nos xornais: morto por combustión espontánea un triste profesor universitario. Con tan tétrica perspectiva arrefeceu un chisco, pero xa aqueles dedos alcanzaban o que non quería nin pronunciar e se non se consumiu nese mesmo instante foi pola súbita chegada dun trono e a precipitación conseguinte, que conseguiu refrescar a temperatura do cuarto abondo para lembrar aquel seu pai xenófobo que o perseguira coa escopeta na man polas rúas de Vimmerby, obrigándoo a mergullarse nas conxeladas augas do lago para non levar unhas perdigonadas.

– Estás certa de que teu pai non anda cerca?

 

 

A tinta

Pequena homenaxe a Carlos Casares.

Vento ferido

Cambio en tres

Xoguetes pra un tempo prohibido

Os escuros soños de Clío

Ilustrísima

Os mortos daquel verán

Deus sentado nun sillón azul

O sol do verán

Detrás da fiestra oíase un vento ferido de mal agoiro. Dentro, as labaradas bailaban na cheminea mentres o home, sentado ao carón do lume, coma un deus sentado nun sillón azul, repasaba un caderno de notas. O reloxo foi dando as horas e o home continuaba a ler e a anotar naquel seu caderno. A pluma e o caderno levaban con el desde a infancia, nun tempo tan triste que foran os seus únicos xoguetes para un tempo prohibido: tíñase prohibido lembrar aqueles dias, xurdidos entre os escuros soños de Clío, cando o único que o salvara dunha morte certa fora vivir na casa da Súa Ilustrísima. Non lembraba o nome do seu tío. Só o alcume con que debía chamalo: Ilustrísima, e non se lle esquecía desde que a primeira vez que quixo chamarlle tío levou un lapote que lle puxo a cara do revés. Alí, naquel pazo escuro que contemplaba o lento correr do río pola veiga cara a un mar distante puido contar os mortos daquel verán; a conta facíase na cociña, onde a ama rosmaba coa criada mentres metían a culler na cunca e sorbían o caldo cun ruído obsceno, mentres a conversa se tinguía de sangue e ausencias, e carraxe. Quería esquecer aquela gabia onde deixara os corpos do pai e da nai, e agradecer un rescate tan inesperado como inoportuno por parte da Súa Ilustrísima, que desde o alto do cabalo reclamara das camisas azuis e asasinas o privilexio de salvar a súa vida. Criárase naquela casa escura cantando o silabario polo día e anotando pola noite os nomes que non podían pronunciarse: Fabriciano, Uxío, Roque, Ramiro. Esmeralda, Rosario, Ludivina.

A súa fora unha vida longa, e o home repasaba nas labaradas os rostros que a foran marcando, a ferro primeiro, a lume e a cinsa. Botou os ollos á paisaxe, buscando o sol do verán que fuxira dacabalo do vento, o vento que arrandeaba as árbores e lembraba a súa vida como un cambio en tres actos. Escravitude, esperanza, liberdade. E só lamentaba que, no epílogo, vía os sinais daqueles primeiros días apoderarse da paisaxe, por iso escribía. Escribía e anotaba unha e outra vez os nomes escondidos naquel caderno, os nomes dos pais durmindo nunha gabia, collidos da man para enfrontar a negra sombra. A mesma que petaba na súa porta.

 

Foi

Lareto, enferruxar, arco da vella, salaio, condonábel

 

 

Dicían que era quen de pasar por baixo do arco da vella. O salaio da aldea cando morreu foi unánime. Era ben lareto, un defecto condonábel grazas á bonhomía. O último ramo de flores do cemiterio foi para o seu nome, a enferruxar no mármore do nicho, ollando como as silvas se fan as donas do adro.

bookcoverpreview_definitiva
O ceo e as horas

Á venda aquí

O dilema do conferenciante

Heterodonte, entrambilicar, cachiza, atropado, pesca.

Os simios son heterodontes. Teñen a dentamia atropada para unha alimentación omnívora… Mirou á concorrencia e descubriu, nervioso, ao home que comezaba a topenear na segunda fila, o interese feito cachizas, e díxose que igual entrambilicar a linguaxe non era boa arte na pesca de atención.
Tamén se preguntou se era lícito excluír da disertación as palabras empoeiradas, como quen esquece os cans abandonados que cruzan o camiño.

O baile do sol

Á venda aqui.

Quen quere máis?

Sufete, nacional, engarzar, sílvidos, simboloxía

 

Cando Anibal marchou camiño de Roma, eu fun atrás del. Viñeran coma sempre os fenicios procurar espadas e homes para un exército e prometíase un grande botín. Meu pai morrera o inverno anterior e miña nai non tardou moito en seguilo. Sen irmáns nin outra familia, os meus anos eran abondo para poder alistarme naquel exército e non tendo ninguén que se opuxera a aquela miña vontade, seguín ao sufete que dirixía a comitiva, que resultou ser un dos axudantes do xeneral. Naquel primeiro campamento, ao que cheguei logo de atravesar unha chaira inmensa, había homes de cen nacións e razas, e logo se me fixo claro que moi rica tiña que ser Cartago para pagar semellante exército. E aínda séndoo abondo e máis, tamén se me fixo claro axiña que aquela idea miña non me había levar por un camiño sinxelo. Botamos case un ano preparándonos para actuar ao seu gusto en todo momento, e, se cando cheguei era un neno que parecía un home, nun ano de instrución convertinme nun soldado. O máis encerellado, ao primeiro, foi deprender a simboloxía das bandeiras: eses farrapos arrandeándose no vento servían para transmitir as ordes a un grupo tan heteroxéneo, no que non houbo nunca un idioma común. Eles, os mandos, falaban a súa lingua fenicia, que deprendín con algunha dificultade, marabillado pola facilidade coa que conseguían engarzar os oficiais aquelas palabras nunhas peles que cargaban coa voz dos sufetes, que levaban impresa a voz de Aníbal. Anos máis tarde tamén eu deprendín a riscar naquelas peles as miñas propias palabras, e agora estou usando eses mesmos símbolos para compoñer esta memoria daqueles días coas palabras da miña tribo. Síntome como unha papuxa, un paxaro diminuto, cantando nun recanto perdido do mundo, pero o xeneral dicíanos que o coro dos sílvidos é máis forte e fermoso que a voz das aigues, aumentando aos nosos ollos de tamaño con aquela consideración que tiña por cada un de nós, sen desprezar nin ao mais cativo.

Eles, os fenicios de Cartago, tiñan de si unha certa conciencia nacional, a sensación de pertenza a un lugar único no mundo, pero iso non os facía desprezar aos demais homes, cidades, nacións ou razas. O seu prolongado comercio coas catro esquinas do mundo fixéralles apreciar canto de valor había en calquera lugar ou persoa, algo que os romanos aos que nos enfrontabamos nunca comprenderán: para eles non existe máis que a grandeza da súa cidade, que debe quedar por riba de calquera outra, de calquera consideración ou calquera persoa, mesmo das súas. A súa cidade é a súa relixión, máis que os seus deuses, que non son máis que unha mala combinación de deuses etruscos e gregos, e calquera que lles pete de xuntar ao carro de estatuas mudas coas que engalanar as súas prazas.

Cruzamos as montañas nevadas para vencelos, e o xeneral cometeu o erro de ser fiel ao seu espírito: respectalos ata o punto de non pensar en aniquilalos. Como un vello druída que confía en sacar proveito mesmo das víboras, e nunca as esmaga coa súa caiada cando se lle atravesan no camiño. Pero a víbora, coma o alacrán do conto, non pode evitar ser o que é, e se non a matas un día revolverase e matarate co seu veleno, so porque non pode deixar de ser quen é.

Iso foi o que aconteceu. Aquel exército de sílvidos venceu e venceu sen esmagar a cabeza da cobra, e esta revolveuse en canto tivo a súa oportunidade, destruíndo o soño da liberdade para seu proveito. Esa é a historia que quería contar. Pero xa sinto os pasos irados que se achegan, e debo trocar a pena pola espada, se quero seguir vivo un día máis. Mañá tal vez continúe coa miña historia, e se non, pregade a Larouco e Bandúa, a Navia Corona e Lug, e a todos os deuses, que me garden un sitio no seu eterno banquete.

As chaves

Petisco, agacharse, serpentín, afeminadamente, neopositivista.

Mastigaba no petisco e unha sensación de pánico asaltouno ao sentir como as chaves agrandaban o burato no peto do pantalón e comezaban a escorregar pola perna, agarradas a un último fío. Puxo cara de circunstancias para despedir ao seu interlocutor: un pesado emperrado en convencelo da necesidade de rescatar o modo de vida antigo como única solución para a crise ecolóxica do século XXI, e mentres o pensamento arrebolaba contra aquel chaleco branco e inmaculado unha furibunda sentencia:
– A ti queríate ver eu sacando no esterco.
Os seus labios pronunciaron unha frase máis propia do acto de sociedade no que se encontraban.
– Desculpa, teño que te deixar un momento.
Collendo o carreiro do baño para evitar ter que anicarse no medio daquela morea de xente a recoller as chaves da casa da que nunca debería ter saído esa mañá, cismou, recordando a multa que lle espetaran polo camiño, o rebentón posterior da roda, e o inevitable retraso co que chegara a aquela entrega do maior premio literario do país, ao que aspiraba como único remedio para poder evitar o desafiuzamento.
A friaxe do metal estaba xa a media coxa cando bateu coa espléndida beleza de Irma, mal chamada a doce, que nun rapto de condescendencia plantoulle dous bicos na meixela e unha pregunta malévola:
– E como ti por aquí?
– Convidáronme e non tiña escusa – dixo, querendo pasarlle polo fociño que ambos estaban competindo por aquel cheque.
– Non te fagas moitas ilusións…
– Xa. En fin, se me perdoas…
Deixou atrás a sorpresa daquel rostro non afeito a ser ignorado, e quixo seguir o seu camiño mentres as chaves comezaban a bambearse onda os xeonllos, guindadas dun único fío que, non sabía como, aínda termaba delas. Maldicindo non ter posto os vaqueiros en lugar de aquel traxe que levaba na lapela o recendo do abandono viu chegar a Marcelino desaforado:
– Estamos en todas as quinielas!
Estamos? A, claro, era o seu axente. O que pelexara con el para que rescatara aquel manuscrito de había dez anos e o presentara ao premio.
– Estou entusiasmado! – dicía afeminadamente, sacando relucir unha penuxe ostentosa e desafiante.
– Xa veremos – retrucou, cun aceno que quixo ser neopositivista, mostrando un querer polos feitos contrastados absolutamente fora de lugar naquel ambiente, para continuar cun
– Se me desculpas … e un aceno que indicaba o camiño dos aseos.
– Claro, claro, calquera non se pon nervioso nestas circunstancias…
E alí o deixou, imaxinando que unha arañeira termaba das súas chaves, agora xa facéndolle cóxegas na barriga da perna.
A piques de alcanzar a porta do baño repara na figura redonda de Canteiro, o crítico, que parece dirixirse cara el desde o fondo do corredor cun sorriso que non sabe como interpretar, pero que á fin comprende que non é para el, senón para a beleza de Irma que o seguía a poucos pasos por motivos que non quería nin tocar cun pau. Colleu carreira e entro nos baños acelerado, sentindo como aquel último fío crebaba e o acio de ferros saía disparado cara os urinarios verticalmente masculinos, deténdose a escasos milímetros da tragadeira.
Foi agacharse e verse diante do lume, co avó ditándolle as regras para non estragar a potada.
– Lume manso, neno, lume manso.
Mentres a augardente danzaba en círculos no serpentín para acabar caendo por aquel guizo na punta do cano ao cristal deslucido do vaso.
– Queres probar?
Quería, claro que quería, e recollendo as chaves lembrou como aquel lume lle abrasara a gorxa, producíndolle unha tose seca seguida dunha carraspeira longa e aceda.
Así anicado diante daquela louza de arrogante brancura alcanzouno a voz cacarexante de Marcelino:
– Gañamos! Gañamos!
E ergueuse para recibir a gloria.

Tal como eramos

Epanalepse, tripa, policial, kantiano, cear.

Morreu e non quería dicilo, non quería pegar no conto dicindo que morreu, pero está morto, morreu. Desculpen a epanalepse, pero a tripa revólvese con segundo que cousas, e hai que botalas fora, así sexa repetindo o obvio, para que a dor eslúa no sono, para que o medo non o escorrente.

Era novo, aínda. Este adverbio parece desmentir o cualificativo, pero non. A mocidade é unha goma que estira nalgúns corpos, en poucas -escollidas- cabezas, e rarísimas almas. Parece que foi onte cando tivemos aquel incidente, e o espectro kantiano que me habita nega a posibilidade de reconstruír o pasado, pero eu sigo vendo aquela persecución policial, sigo véndonos correr Santiago de Chile arriba e abaixo, os caldeiros de auga voando desde os balcóns para caer estoupando enriba dos coches: os caldeiros que nos salvaron da malleira e que aínda hoxe non sei se non procurarían o noso lombo.

Había anos que non nos viamos. E hoxe, antes de cear, estaba o seu rostro e aquela mocidade nosa nas noticias. Venceremos nós, cantabamos polas rúas. Encerrado no baño, metín nas orellas os auriculares e subín o volume do ipad ao máximo para escoitar, máis unha vez, a voz perdida de Pete Seeger, unha voz que se escondía entre os berros da miña filla e os ouveos do can, outro ano máis adoecido ao osmar o celo da cadela do terceiro. Non sei que fixen co pasaporte.

 

Os versos máis tristes

 

Camuflar, vela, recuncar, reportaxe, roedor

 

Foise camuflar entre a multitude. Levaba toda a noite en vela, despois de recuncar naquel traballo de roedor -por non dicir a palabra xusta – e agora por fin tiña a reportaxe. As fotos do engano. Entraran bicándose na estación, a cámara parecía esperalos tanto como a capa da revista. Ela recoñeceuno e o pasado acenou naquela ollada. Eles, os de entón, xa non eran os mesmos.