Mes: Setembro 2016

Evtuchenko e Dickinson

Para Gustavo Peaguda.

Polos cartos.

 

Cinco palabras_10

Tentáculo, arquivística, transición, episódico, xamúa.

 

Podo imaxinala na xamúa. Miro ese cabelo gris, con dúas veas dun ouro que respectou a idade, miro os seus ollos atravesados no cristal da fiestra, perpendiculares a un horizonte extraviado e agardo a sentencia:

– Ao teu pai fóiselle a cabeza.

Ela tivo que ser unha moza ben guapa, tería pretendentes a moreas. Xa dixen que podía vela no alto da besta, na xamúa, ollando con serena displicencia o rebumbio dunha romaría á que acudía todos os anos. Baixaba do alto da serra, cos irmáns escoltándoa, como unha raíña coa súa garda, e os mozos divididos entre a cobiza e a luxuria a ollar o nocello que asomaba por baixo da saia negra.

Claro que iso foi antes, moito antes de que seu pai morrera en Asturias. Moito antes de que súa nai volvera casar. Pouco máis que unha nena sería nesa foto da besta que chegou a min desde unha feira en Maceda e agora, ampliada, teño nun cadro do despacho, e na casa, de fondo de pantalla do ordenador do salón. Antes de que o padrasto reclamase o seu corpo, antes que os irmáns descubriran o pecado, antes que as débedas incendiasen o pazo. Antes da guerra e das cartas que regaban badaladas lentas sobre os campos.

– Ao teu pai fóiselle a cabeza.

Dicíamo cunha voz anubrada pola Lyrica. Cando me dixo que o médico lle receitara lírica para a dor de costas que a deixaba tirada na cama un día si e outro tamén case me come o sangue o demo. Antes de saír pola porta ofrecerlle ao doutor unha opinión contundente sobre a súa prescrición ela ensinárame o paquete das pastillas e case caio de cú. Lyrica. Antidepresivo. A dor do corpo pode transformarse en dor da alma. Nunca souben da súa boca que seu pai abusara dela. Tampouco que, cando os pesos  que rebordaban das tegas ao morrer o pai se acabaran, desbaldidos e fundidos en partidas de truco, logo de que o padrasto desaparecera e que a nai toleara e morrera, ela durmía unha noite de cada dúas. Cocía o pan de noite e baixaba co día da serra vender aquelas fornadas. Chegaba ata Ourense e volvía coa noite seguinte. Durmía. Erguíase. Que tería? Dezaseis anos? Os irmáns máis vellos morreran na guerra. Outro desapareceu en América. Ao morrer a nai, ela convertérase no único amparo dos pequenos. E sacounos adiante. Barreu as débedas. Véxoa no alto da besta, no alto da albarda, cun saco de pan a cada lado e as mans firmes nas rédeas.

– Teño que tomar as gotas…

E levanta o corpo, colle a Hydergina e bota dúas gotas nun vaso de auga que baleira dun grolo.

– A teu pai varréuselle o sentido.- dime, ela, que hai pouco que mestura Risperdal co Lamiztal que tomou desde que eu acordo. Que desde que teño memoria teño esa imaxe metida na cabeza: a mamá engruñada no chan, mordendo un choto para non tronzar a lingua cos dentes e botando espuma pola boca. Mexei por min na cama, co medo, cantas veces, mesturando nos soños de neno aquela imaxe, e o travelling do papá correndo que a carga nos brazos, a saca pola porta, e meténdoa no coche ordena:

– Coida da túa irmá!

Para desaparecer fungando detrás da curva da Rúa Nova.

Eu viña hoxe tranquilo, case contento. Batín co Xesús no Progreso, que non puido evitar contarme que por fin lle puidera sacar algo de rédito á arquivística que lle ensinaran na facultade. Achara nos fondos do Guggenheim unha cerámica de Maruja Mallo. Estaba tan eufórico que non quixen preguntarlle que tiña de raro. Tampouco fixo falta, xa me deu unha clase sobre o particular. Pensei que coas aventuras da peza ben se podía escribir unha novela, e dándolle voltas ao tema subira as escaleiras da casa, e abrira a porta para encontrar á nai na habitación, diante do espello da cómoda, pasando o cepillo por esa cabeleira gris con dous ríos de ouro respectados polo tempo, ollando para a súa man esquerda, a da alianza perdida, e acordóuseme o poema da Emily Dickinson. “O único que me queda neste mundo / é un recordo dourado”.

– Varreúselle o sentido – dime, reprimidas as bágoas no rostro de aceiro- Vaino ver.

E vou. Marcho de diante daquel espello que mesturaba a miña cara coa súa. Ando con desgana ese corredor facendo unha transición acelerada á infelicidade. Está na cociña. Ten todo un arsenal farmaceútico diante. Coloca as caixas de pastillas en fila, coma se foran soldados dun batallón.

– Sintrón! – berra, e el mesmo se contesta: presente!

– Ramipril, dous con cinco, para a tensión.

Cala, fai unha pausa, un efecto dramático antes de continuar:

– Carvedilol sinvastatina brilique adiro, trombocid omnik verson…

É como ouvir a Evgueni Evtuchenko recitando Babi Yar. Quizáis sexa algo episódico, matino. Quero pensar que é posible un retorno. E nesa desolación sinto un tentáculo que rodea o meu pescozo. Póñome a cismar que nunca contaron como se coñeceran. Que nunca souben que foi do padrasto. E no pouco que me parezo a meu pai.

 

 

O día de autos

Cinco palabras_08

Arrefriarse, escarochar, galdrapeiro, refrán, desfortalecer.

Eu estaba alí, si, estaba alí o día que morreu. Non podo dicir que o vira todo, porque non sería certo. Eu simplemente estaba alí e sentín ruído. Estaba na casa, facendo tempo. O único que podía facer. Non había ninguén nos arredores. So había un veciño no fondo do lugar. Eu estaba no cima, a casa está pegada á fonte e ao forno. Bo, pegada non, que a fonte e o forno están arredados de todas as casas do lugar. A fonte non é propiamente unha fonte, é unha auga que ven dos corgos correndo por unha caldeira e acaba pingando por riba do pozo. Acaso por iso lle chaman a Pinguela. Se fora hoxe estaría tizando no lume, que o médico ben me ten dito:

– teña conta de non arrefriarse.

E eu ben que procuro facerlle caso, que no inverno non hai outra cousa que facer máis que meterse na cociña e prender o lume. No mes de novembro aínda paso o tempo a escarochar o millo das pitas, e ben que pasaba o outono cocéndolle aos porcos, pero agora xa non, agora non que non hai quen mate. Houbo un tempo que me valía eu só, e se non el tamén me axudaba. Non é moito traballo matar un marrán: é ben doado, non ten moita ciencia, hai que saber a maña, si, pero non é grande cousa. Compre un gancho e un coitelo. O animal achégaseche buscando o xantar, entón méteslle o gancho por baixo do papo e a sorpresa e a dor bótano para atrás, el turra pero non moito, que o gancho máncao. Entón aproveitas e méteslle o coitelo por baixo da man que terma do garrancho, picar o corazón é sinxelo, porque o marrán abre as patas de diante para facer forza e recuar, fuxir do seu día. Pero ti marcácheslle a hora e non o vas deixar ir, así que o sangue vaise vertendo no patio, no cortello, ata que o animal cae, e entón si, entón é mellor ter axuda para pelar e sacarlle as tripas, pero senón ben se amaña un, que as pallas non son coma o caldeiro, pero ben lle queiman o pelo, e cun coitelo e unhas pedras queda ben fregado, e o touciño ben que se come, ben rico que está cocido cunhas castañas, ben que me sabe no inverno, son medio galdrapeiro, teño que recoñecelo, pero, e que lle queres? O único que nos mantén vivos a estas alturas é a gana de comer, e se non queda ben limpo de todo, como di o refrán, o que repara a pelos non come carne.

Así que si, un arránxase so, pero é mellor ser dous para erguer o animal, guindalo da trabe polo chambaril que se aguanta nos calcañares, abrir a barriga e ter quen terme da tina onde van dar as tripas. Antes lavabámolas, ían as mulleres ao río e alí se lavaban. Despois deron en dicir que estaba prohibido e mentres houbo mulleres inda aproveitamos a auga do pozo. Desde que morreu a Chon e quedamos os dous sos no lugar demos en enterralas e comprar desa tripa artificial da carnicería… Axudabámonos no que podiamos, sempre nos levamos a ben, unha sorte, que hai outros que nin co espello se levan, así que de cando en vez inda botabamos unha parola. Pero ese día non, ese día eu deixárao pasar, que andaba amorriñado, non sei polo que, como se me collera un aire e alá quedei na cama ata ben tarde. Houbo un momento que me pareceu sentir ladrar e caiñar o can, un can mastín do que non se quixera desfacer despois de vender as vacas, e logo sentín voces, e aquilo estrañoume tanto… pero estaba a gusto na cama, a verdade é que non tiña nada polo que me levantar, e de repente sentín aqueles berros e entroume o medo, el berraba como berraban os marráns, e acorei, quedei entalado como se me xeara enriba, case que mexo por min, que dei en desfortalecer, en minguar como se me volvera neno, en tremelicar e xemer coma o segundo porco treme e xeme no cortello en sentindo as voces do primeiro cando o fura o gancho e ve vir a morte de cara. Acordóuseme o ano aquel que criaramos catro rellos e o último asentara os cadrís no recanto do fondo e cando lle ías botar a man abocañaba e mordía. Pensei que eu era como aquel porco que sabía o que lle esperaba e tamén saquei os dentes. Collín a escopeta e metinlle dous cartuchos. Saín pola porta co ferro por diante e vinos alá, no fondo do lugar, cargando naquel coche os catro chécheres que tiña o home na casa. O can estaba atravesado no camiño co pescozo rabenado e si, erguín o ferro e tirei, tirei a dar.