Mes: Abril 2015

Dereitos de autor? Non me fagas rir…

Unha pequena conversa no twitter de hoxe levoume, a través de Letra en obras, a un artigo de Miro Villar –un post no seu blog “As crebas”- sobre a relación económica entre os autores e os editores galegos, isto é: ao tema de que a lexislación sobre os dereitos de autor basicamente non se cumpre na maioría dos casos, e maioría non quere dicir todos.

Como no mesmo sitio dicía Xerardo Vidal, calar ás veces é afeccionarse a non errar –ou algo así ou todo o contrario– e como na discusión sobre o particular tamén se aludía ao papel da AELG como xestor dos dereitos colectivos, e un tivo a honra e o pracer de pertencer á directiva da Asociación, gustaríame botar a lingua a pacer.

O primeiro que teño que dicir é que acredito plenamente nas palabras de Miro, e na súa clasificación das editoras galegas. Con moita menos experiencia ca el, e moitísimo menos currículo, tampouco me parece oportuno falar de casos concretos ou persoais, senón das razóns de que isto sexa así.

A miña impresión sobre o particular é que non é posible agardar que o panorama mude de forma apreciable no futuro, por moitas reclamacións ou denuncias ou intervencións que se fagan, porque, como moi ben sostén Miro, o preito non sei se paga a pena, pero desde logo economicamente é absolutamente inviable. No que me gustaría entrar é nas razóns desta inviabilidade.

Para o meu pesar, e supoño que para o de todos os que escribimos nesta lingua, o primeiro que debemos facer é recoñecer que, nos últimos trinta anos, as vendas do sector editorial nutríronse principal e artificiosamente do sector educativo. Non creo equivocarme en exceso se afirmo que, mesmo a principal repercusión comercial dos premios literarios reside nese sector. E ese, creo eu, é o principio dos males, males aos que, debo confesalo, non lle encontro cura doada.

Dixen antes que esta concentración era artificiosa. E tal vez galbaneira, pero a realidade do funcionamento do negocio durante os últimos anos foi a seguinte. Fora das dúas grandes editoras, a rendibilidade económica dunha edición –mínima, pero rendibilidade ao cabo- estaba case garantida polas compras institucionais, con destino ás bibliotecas públicas e outros centros, ou onde queira que fosen parar os libros. Dado que na maioría dos casos estas editoras eran empresas individuais, e máis voluntaristas que comerciais, o método que empregaron para garantir o beneficio foi aumentar o número de edicións, en troques de procurar o aumento das vendas de cada título. Na miña humilde opinión, o que falla no sector editorial galego é o mesmo que falla no resto do tecido económico: a pura actividade de promoción e venda. Esta actividade falla, creo eu, por varias causas, non sendo a menor a ideoloxización absurda do proceso mercantil. O absurdo da literatura galega é que nos últimos trinta anos non buscou o seu público entre os falantes do idioma, senón na creación dun público de lectores que teñen ao galego como segunda lingua, cando non como lingua de segunda. E para probar isto so hai que procurar literatura galega –que non sexan os títulos recomendados no instituto- en calquera das vilas do país. Algunha editora mesmo presentaba contratos nos que os primeiros cincocentos exemplares quedaban libres de pago de dereitos de autor, de maneira que se o libro non se movía alén das vendas institucionais a perda fose inexistente ou nula.

O papel da editora galega como empresa comercial é francamente decepcionante, por non dicir que sobradamente inútil, na xestión da promoción e diso que damos en chamar marketing, ata o punto de que, en case todas as ocasións, os actos de promoción dependen máis do autor –agás que este teña un “nome”, e cando digo nome quero dicir un premio- que do propio departamento comercial da empresa. É como se a promoción das latas de sardiñas correra a conta dos mariñeiros. A patria esixe sacrificios, xa se sabe, e mellor se ao matadoiro se vai con boa vontade.

Por outro lado, os premios literarios contribuíron a crear a ficción de que a profesionalización da literatura galega era posible, simplemente porque parecía que había cartos, cando menos nos premios. E habíaos, o problema é que os cartos non proviñan da rendibilidade do produto, senón dun afán político de creación de eventos propagandísticos, propaganda que non atendía ao obxectivo comercial – a venda do obxecto, sostendo a súa rendibilidade- senón a promoción da marca “x”, fose esta de partido, localidade ou persoal.

A partir de aquí poderase discutir o que se queira, pero con alicerces tan podres non se pode erguer casa ningunha. Así que un, na medida das súas modestas posibilidades, emigrou a Amazon. Que Deus é bo, pero o demo non é malo. E voume facer politeísta, agora que Google tamén me dá a oportunidade de enganarme. Cando menos, se teño que traballar de comercial, cobrarei desa parte en tanto que sexa capaz de facer o meu traballo.

Cinco palabras

Aí atrás pedín a un grupo de rapaces cinco palabras para enfiar unha historia. A gana de enredar e de aprender levoume a facer o experimento de construir o relato noutros idiomas. Gustoume o invento, asi que vou de esmolante. Tes cinco palabras para min? 

Obrigado.
  

O enredo:

A vida a grolos,   A vida é um trago,   La vida es un trago,   Life in a drink

Venres de dor.

Hoxe asaltáronme desde o facebook tres imaxes ingratas, desoladoras. A primeira foi a dun mendigo que se achega a un piano e comeza a tocar unha preciosa melodía nun piano vermello ao que lle falla unha tecla. O piano está na beirarrúa, non se sabe se por causa dunha mudanza ou un desafiuzamento. Para acabar de rematala, o home confesa á muller que grava a escena co seu ollo de vidro que a melodía é unha composición propia. E aí remata o vídeo.

A segunda é a confesión dun neno cunha rara enfermidade ao que se lle nega o único tratamento posible da súa enfermidade porque “vale mucho dinero”. Segundo o artigo de “La Voz de Galicia” o raparigo tivo a fortuna de ser seleccionado para un tratamento experimental, que pese a ser fundamentalmente paliativo –esa marabilla das farmacéuticas modernas: atacar os síntomas e non a causa, establecendo así a dependencia do fármaco- tivo efectos inmediatos. O módico prezo de seis mil euros por dose fixo que, unha vez finalizado o seu papel de cobaia humana, o dereito á saúde do rapaz dependa do seu lugar de residencia: parece ser que, máis unha vez, o Sergas é tan roñoso coas persoas como xeneroso cos xerentes, eses miserables que denegan esta caste de atencións e outras máis cotiáns e, xa que logo, menos susceptibles de saír nos medios, para conseguir os seus “obxectivos de produtividade”, obxectivos que se traducen en nada magros aumentos de salario deses xuíces da vida e da morte. Por certo, a produtividade no SERGAS é pública, e xa van sendo horas de que algún parlamentario, do partido que sexa, lle meta o dedo nun ollo a estes tipiños e aos procedementos cos que xustifican o seu salario.

A terceira é unha metáfora terrible deste tempo noxento de recuperación económica e estado do benestar. Na fotografía que ilustraba a información, unha muller de sesenta anos, que parece ser que padece artrite e válese con certa dificultade, ten que cargar ao lombo co seu fillo eivado polas escaleiras que suben ao seu fogar, nun terceiro piso que algunha vez foi fogar e hoxe condena.

Sigo agardando que chova, pero o prognóstico non parece favorable, cante Bob ou cante Joan.