Mes: Xaneiro 2011

Penas e penas (1)

Ten pasado tanto tempo desde que collín a pluma por última vez que xa pensei que se me esquecera escribir. Parece ser que non, que aínda podo garabatear catro riscadelas nun papel e que iso poida dicir o que penso, ou, se acaso, o que sinto, e as máis das veces, unicamente o que vexo.

Porque o tempo val labrando esa confusión entre o que vemos e o que sentimos, entre o que sentimos e o que pensamos, entre o que pensamos e o que cremos que vemos. Non é que falle a vista: é que simplemente imaxinas cousas que non son o que parecen, e de aí veñen os desenganos. Unha das cousas que peor levei sempre, pero que cada vez levo peor é esa manía dos cans pequerrechos de fungar coma desesperados e vir botarse a ti coma se te foran comer, berrándoche de todo: langrán, abusón, sabichón, furafollas, chuleta, fillo de nai anónima e outras laretadas nas que é mellor non pararse moito, que se me avinagra a boca, e non é plan quedar con ese tasto entre os dentes, eses dentes que, cando llos recachas aos elementos en cuestión, ves como alandillan esfurricados onda o amo ou a ama, a que os salven da súa propia parvura.

O tempo vaime facendo confundir o que foi co que soño: soño co que foi pensando que o futuro debería ser así, esperto contemplando a mesma estrada un día si e outro tamén, unha estrada que leva a lugares onde son feliz durante un brevísimo instante, para descubrir que é inevitable o regreso á rutina das catro paredes, a choiva e os paseos atado a este dragón que me tocou en sorte, que non me deixa galgar pola herba ao meu entoxo, correr detrás dos micifuses maleducados e soberbios, espantar aos ananos rufos con algo máis que catro palabras ou facerlle as beiras ás moi agradables e fermosas donas que habitan a contorna: toda a vida se reduce á espera dun instante onde recuperar unha liberdade tan efémera que xa non sabe un se é castigo ou recompensa.

Os días do inverno van caendo ao ritmo da choiva, un ritmo escuro e húmido, caprichoso, tarabelo. As alegrías son pequenas, case todas teñen que ver coa comida, e foxen coma penas arrastradas polo aire, mentres estoutras penas: a distancia dos amigos, o sentimento de vivir apreixado entre as horas do reloxo, e a saudade das terras máxicas dos mouros e dos animais estraños, van furando, furando a alma, abrindo unha ferida negra que parece que non vai ter cura: a necesidade de ser outro sendo un mesmo.

A vila das ánimas

Jorge Emilio Bóveda, a piques de sacar un novo libro, ofrecíanos esta Vila das Ánimas alá pola caída do verán, e un, que ultimamente ten o vicio de simultanear lecturas varias, foi entrando na trama con vagar, ata acabar a lectura nunha tarde de inverno máis ben fea e gris, que resultou máis leve co último bocado a estas páxinas.

clip_image001A novela ten un punto caneiriano, ou dous: a influencia de Caneiro é ben visible en xiros, expresións e formalismos, e nun certo aire sentimental que preside toda a narración, un conto no que se parte da desavenencia expresa entre dous mundos –ou máis ben no desprezo evidente dun por parte do outro- para facer unha parábola do sentido da existencia. A mestura da realidade e do imaxinario, do rural e do urbano, do vital e do ultravital (aquilo que poida haber alén da vida, e a súa máis que posible conexión con esta, enredada na trama dos afectos) compoñen un relato atraente, cunha derta disharmonía rítimica: a novela avanza a arrempuxóns, cunha serie de dentes de serra cataclísmicos que levan ao lector ben enredado, cunha trama ben montada e bastante divertida, e personaxes definidos a trazos de sal gordo que encaixan perfectamente no ritmo e nas intencións do autor, que non deixa de sorprendernos ata a última páxina.

Camba

 

Sempre quixen ir a Camba. Hoxe fun. A néboa mordíalle o lombo á serra, por riba de Carfiel, e a neve, esa amiga branca, esmorecía na devasa que sobe desde o Burgo ao alto da serra. O pai falaba: Montemiau esta alá embaixo –dicía, mentres eu lle botaba un ollo ás pedras. Ou: esta foi unha abadía de moito nome. Admirábame dos contrafortes oblicuos, nos ángulos da planta, que aínda sosteñen a igrexa. Pola cara do nacente, no cima, onde o voadizo esgaza, había cañotos de edras secas, froito dunha limpeza incompleta. Por baixo da igrexa queda o esqueleto dunha casa pacega “Esta foi a habitación que viñemos arreglar, que chovía nela” . Pode admirarse o arco, aínda revestido coa cal de saberá o demo que ano. Un arco perfecto nunha parede que debe ter un metro de groso. Mirando a fachada vense tres tipos de cachotería, separados por regañas de un dedo. A fiestra do arco xa foi máis grande do que alí se vía, ou nin sequera era unha fiestra, senón unha porta a un recinto perdido. Abundan no lugar as paredes en pico, ocultas polos sangovinos (a botánica non é o meu forte) ou algo similar, e carballos novos. “Os tellados tiñan, por riba das latas, unha capa de area e outra de barro, e despois aínda outras táboas para soster as tellas”. Na porta da igrexa nova está marcada a data na que se edificou e quen era o abade. “ Había unha parede chea de libros, quen sabe onde van!” Porque San Juan de Camba foi mosteiro. “Buscade ben, que nestas paredes hai un tesouro -dicíanos o capataz-e o que encontre cada un é para el”. Cenobio fundando por San Fructuoso, alá polo século VII despois de Cristo, pouco se recoñece nas paredes cubertas de vexetación do que puido ser aquel cenobio: “estas eran terras do condiño” di o pai, e de volta para Caldelas, cruzando as Laguiñas: “… como vivía esta xente, sin unha horta sequera …”. San Frutuoso, foi o pai do monacato hispánico, moi anterior á entrada da orde de Cluny, e algunhas fontes indican que a regra monástica por el establecida era dunha severidade extrema. O día é frío, e os pés húmidos queren parar no Castro, a quentar o corpo cun café e unha miga de bica. A historia, case sempre, é amarga coma fel. A Historia non, pero hoxe non falamos de contos.

A cama de San Xoán

Ela tiña catorce anos e o pelo curto. El quince, e o cabelo longo coma os soños. O sol quentaba aquelas cabezas, postas a remollo no regato, alí ao pé do muíño, o muíño que aínda tragaba o seu brazo de auga, un brazo que caía polo burato do rodicio, un burato espido, inútil, que agora era só a voz dun cachón criando un cavorco por baixo das táboas, podres, incapaces de soster o peso dunha mosca, que resistían amparadas polas trabes cubertas de musgo. Un rato rillou naqueles miolos, deron en pórse de pé, en botar a andar. O regato aparecía inzado de pelouros, penedos grandes e pequenos, labrados polo tempo ata parecer cabezas durmidas de xigantes extraviados. Un toro caído sobre a corrente facía de ponte, e non souberon rexeitar aquel convite. Daquel outro lado da corrente había unha explanada pequena, e na explanada unha rocha, unha rocha que rodearon para encarar aquela boca: quen sabe como, o río labrara aquel penedo e deixárao como unha pía, pero do revés: coa boca para abaixo e unha porta beireada de avelairas. Entraron, a sombra era fresca sobre o leito de pedra. Naquela sombra descubríronse espidos, devorándose con fame antiga. O sol foi comendo a tarde, mentres eles riscaban na pedra marcas vellas coma o mundo: espirais infindas e aquela outra que imitaba unha serpe … Cando a luz agoniaba descubriron os reloxos, fuxiron apurados daquel niño, vixiados por dous ollos de vidro acochados entre as herbas tenras da orela. Feito aquel nó, a cobra entrou na cova, deitouse na espiral e abrazouse ao tempo, igual que o amor aperta a esperanza.

Comodidade

Leo, abducido polo nivel de soberbia que se desprende da noticia, un artigo de El País . A boca énchese de metal, e o peito de carraxe. Resulta inquietante que alguén poida considerar natural arredar das responsabilidades de dirección dun organismo privado a quen non comparte as súas opinións, e máis cando esas opinións sirven de sustento a unha lei que so sabe combater con represión unha realidade tecnolóxica imposible de evitar: en cada fogar hai, non unha: dúas imprentas. Resulta absurdo negar que a tecnoloxía dota da capacidade de reproducir e difundir calquera obra -a calquera persoa con recursos para acceder a ela- e aínda máis absurdo supoñer que a abrogación das garantías constitucionais é un paso na dirección correcta para salvagardar os dereitos de autor. É claro que a permisividade coas descargas de internet –esa laxa interpretación da amizade e do empréstimo- só beneficia ás compañías de telecomunicacións e ás multinacionais da industria norteamericana, que día tras día afianza os seus mecanismos de colonización cultural con estas e outras ferramentas. Pero a industria e os creadores non se defenderán coa inútil tentativa de prohibir o que pode facerse (alguén recorda os tempos nos que se podían retirar os libros do mercado mediante orde gobernativa –ben lixeira e áxil- de secuestro?) e o que esta lei pretende é entregar a determinadas persoas a tutela da liberdade, da mesma forma que entregou aos editores a xestión do recoñecemento da propiedade intelectual identificada esta coa comercialización da propiedade. Por iso, quen debe dimitir non é o señor De la Iglesia, senón unha ministra que emprega o cargo para confundir –interesadamente ou non – o interese público coa promoción dos intereses privados, asoballando os dereitos fundamentais recoñecidos nesa constitución que tanto lles enche a boca aos que –nada desinteresadamente- confunden democracia con estado de dereito.