A esquerda socialista é tamén culpable da desorganización do estado na medida en que o traspaso de competencias do estado
ás administracións autonómicas nunca foi entendido como un traspaso de  administración, baixo un modelo de xestión no que as diversas areas cedidas incorporaran ao mesmo tempo un sistema de financiación, senón como unha cesión política no marco dunha negociación para a consecución de maiorías lexislativas, no que determinados sectores foron transferidos unicamente en
función do gravosos que eran para o aparello do estado, cedidos ás comunidades como quen solta lastre para voar máis lixeiro. Unha política que se estendeu ás negociacións europeas, onde sectores económicos enteiros foron entregados atados de pes e mans ao desguace ou á apropiación por empresas foráneas, a cambio de fondos de inversión en infraestruturas ou simples cargos nas institucións europeas.

En moitas destas actuacións a dereita non só foi cómplice, senón colaboradora e implementadora activa. E o seu papel na desmembración do aparello produtivo do estado, encuberto baixo a aparencia de privatizacións que, coa escusa da procura da eficiencia económica, acabaron por se converter en auténticos saldos para determinadas escuras personaxes –lembremos o caso de Telefónica, por exemplo- de probadas conexións coa administración do momento.

Pero a presunta elevación ao poder desta dereita nas próximas eleccións é tanto máis alarmante canto que, nas administracións que ten nas mans no momento actual, compróbase unha vez máis como o presunto liberalismo económico de que fai gala non é máis que unha falacia. Amparados no clientelismo político e na tolerancia do seu electorado coa súa impericia no manexo dos
asuntos económicos, trinta anos de goberno da dereita en Galicia non conseguiron máis que cubrir cun verniz de prosperidade falsa o que resulta ser a destrución sistemática do sector primario, a dependencia absoluta da inversión exterior no terreo industrial e a dilapidación dos fondos públicos en fachenda – tómese a Cidade da Cultura como exemplo, pero poderiamos engadir a lista de construcións de dubidosa utilidade como o tan cacarexado tren de alta velocidade – a castración de sectores económicos en auxe pola súa infidelidade política –como o sector audiovisual- a incapacidade de articular o territorio e unha concepción da educación e da cultura que baixo a aparente premisa da modernidade e o paradigma do universal, o que encubre é un complexo de inferioridade e un autoodio infame, a confesión dunha impotencia propia de quen vive a súa vida como un escravo, un escravo que so aspira a chamar a atención do amo para obter unhas migallas do pan que lle cae da mesa.

Pero o nacionalismo, que podería e debería aspirar a superar estas miserias, ben podería merecer o alcume de necionalismo, grazas a unha dirección que o ten levado nos últimos anos, de ser a segunda forza política a ter que competir en moitas eleccións locais con demagogos de diverso calibre –véxase o caso de Ourense- perdendo algo máis que votos. Demagogos que recollen o voto do descontento e a falta de alternativa real ao desgoberno, froito da incuria e miserabilismo que constrúen a dereita e a esquerda, ou que, no caso da Coruña e Vigo, contribúen ao ascenso do filibusterismo político. O nacionalismo parece incapaz de comprender que a construción da nación non pode agardar á conquista do poder, e en troques de construír o tecido dunha rede económica alternativa real, ou cando menos ter un deseño crible de país, e, en troques de ver de organizar os sectores produtivos básicos conforme ós seus propios intereses e a súa necesaria harmonización, confórmase co enfrontamento frontal coa realidade, negando a forza dos feitos, e incapaz de aceptar que o seu intento de substituír as redes clientelares do PP polas propias non o levou
máis que á derrota.

Que futuro nos espera? Ningún, de continuarmos nesta liña. Resulta terrible percibir que calquera dos camiños que se nos ofrecen non leva máis que ao suicidio ou a escravitude. Compre un aire novo. Ou aceptar que a morte é un destino como outro calquera.

Dos seus socios de goberno, o peor que pode dicirse e que cargan coa peor das culpas: a sospeita de que a súa xestión económica non é excesivamente transparente. Inxusto, moi probablemente, pero a inxenuidade non é un delito admisible nesta lea. E o tan mediáticamente castigado afán de protagonismo das anteriores tenencias de alcaldía, deixou paso a un silencio tan absurdo como o cacarexo anterior. A súa actuación nas áreas culturais e festeiras tampouco ten sido especialmente relevante: máis ben unha xestión continuísta con pequenas modificacións folclorizantes, caracterizada pola imposibilidade de rendibilizar infraestruturas sobredimensionadas ás demandas da cidade, e sen capacidade de crear contidos, ou unha xestión ilusionante deses espazos. Tamén a pamema do termalismo segue sen arrincar, e mira que lle teñen dado voltas.

Por último, a principal alternativa, o partido presuntamente popular, é o principal responsable –pero non o único: digo eu que algo se podería ter feito nos catro anos anteriores – de que a cidade se rexa a día de hoxe por unha norma urbanística de hai case trinta anos, que deixa no ar a legalidade das vivendas de moitos ourensáns. Que te mates a pagar a hipoteca dunha vivenda construída segundo o que resultou ser unha falsa legalidade é como para premialos co voto. E que a súa promesa sexa a capacidade de goberno dende o primeiro minuto case fai tremer a un, contemplando o que por tal entende o señor presidente da deputación con máis porteiros por porta cadrada do universo, combinado isto coas declaracións de máis dun membro do mesmo partido sobre a presunta especial capacidade dos seus afiliados e simpatizantes sobre os simples cidadáns, arrogancia sen medida e soberbia sen castigo, que honra esa gloriosa tradición local que sostén: no seu sitio, eu faría o mesmo.

Din que un pobo ten os gobernantes que merece. Tal vez. Eu, mañá, igual baixo á Praza Maior. Tal vez alí non haxa alternativa. Pero, cando menos, hai vida. E onde hai vida hai esperanza, seica.

Esta mestura de orde e obsesión non debería ter maiores consecuencias que o cotiá desengano de pertencer a unha comunidade onde, as palabras, as citas, e calquera cousa, nunca podían ser interpretadas literalmente, como o noso home, na súa inxenuidade, pretendía. Pero deu en mesturarse coa lectura de textos profanos, relativos á remedios de males e meiguices –a curiosidade profesional empurrárao a abrir aqueles testemuños de remedios e encantamentos ancestrais- e aí abriuse unha porta que o levaría a traxedia, á infamia.

Aconteceu que chegou ás súas mans o caderno de memorias da moura Balasora, escrito xa en lingua romance, pois Balasora, tal e como queda rexistrado nas Crónicas da Mouraria de Sochantre O’Pequeno, fora a última das encantadoras sarracenas, provinte dunha longa liñaxe de Meigas Propietarias, que era o equivalente -nos tempos anteriores ao rei Carriarico, e mesmo á chegada do Santo Apóstolo- á figura do boticario establecida nos códices reais do século XVIII, que regulaban o establecemento de boticas e dispensa de remedios e menciñas. No tal código describía a mora os usos diversos do unto de serpe, así como a metodoloxía para a súa preparación, pero tamén certos experimentos realizados con untos de outras especies, que rexistraban unha perigosa inclinación, inclinación que non escapou ao áxil caletre de don Ricardo, pero de cuxas implicacións éticas e morais non foi consciente ata que foi un chisco tarde.

Foi naquel tempo no que o andazo da moda empezou a levar xente para o trasmundo, primeiro a sacos, despois a carretadas e finalmente ás moreas, andazo para o que o doutor Da Vila non daba atinado co remedio, cando don Ricardo, farto de expedir remedios minerais e lavativas ordinarias, temendo pola vida da súa amadísima filla Remedios, xa case moza, reparou en que o caderno da moura describía un por un os síntomas da doenza, e que o remedio de catro pingas unto seco de serpe, derretido e posto na pota do caldo de mañá cedo, se non curaba, aliviaba grandemente os padecementos dos afectados. Pero como conseguir unto de serpe? E máis, facéndoo sen chamar a atención, que a súa era unha posición respectable, froito de anos de estudo na Universidade e outorgada como privilexio real, e o unto de serpe cousa de meigas e bruxas, adoradores do diaño ou simples lectores do Ciprianillo, xentalla de trato ruín e pouca relación con Deus Noso Señor, contra os que don Xián –como párroco preocupado polo culto da superstición que descubría na súa grei- advertía semanalmente desde o púlpito. Foi así como Don Ricardo adquiriu os hábitos do segredo e da nocturnidade que máis tarde tanto empregaría, para benzón e terror dos seus viciños. Converteuse nunha sombra que, entre lusco e fusco, nas amañecidas ou nos solpores, cando non nas noites nas que a lúa bañaba, coa súa luz de prata, soutos e fragas, perseguía sapos e cobras, salamántigas, víboras e calquera caste de serpe ou anfibio que puidera apañar. Despois, na intimidade do seu laboratorio, co poder e os trebellos da ciencia moderna, convertía en días as semanas que necesitaban os procedementos antigos, de maneira que os días foron pasando entre benzóns a Lavoisier e falta de sono, e tamén de trato coa humana xente, ata que un día Dona Encarna, súa dona, se plantou na porta do laboratorio – a penas unha porta a arredaba da zona de despacho- onde se amoreaban balanzas, probetas, matraces, destiladores, e outros aparellos coas máis variadas finalidades. Aquela muller de temperamento normalmente afable pegou un berro desde o marco da porta:

- Pódese saber que está pasando?

Antes de caer fulminada coma un raio: o boticario notou deseguida os síntomas da enfermidade: a palidez extrema, os ollos afundidos, a flaccidez dos membros … As pupilas dilatadas asustárano tanto que non se atreveu a confiar en si mesmo, petou na porta do veciño a pesar de que eran case as dúas da mañá e mandouno buscar o médico, presentándose este deseguida, cuberto a penas o pixama cuns botíns e un gabán de pano verde, moi elegante. O doutor Da Vila moveu a cabeza e dixo:

- Dous días.

pero don Ricardo negouse a aceptar aquela condena. Cargou o corpo ata a súa casa, deitouno no leito, e marchou de novo á botica, onde preparou unha dose do seu concentrado de unto de víbora. Concentrado que inxectou na vea da súa amada que ao instante espertou sobresaltada.

- Que pasou?

- Non pasou nada, reina. Tómate esta manzanilla, e durme un pouco.

O efecto da infusión foi instantáneo e a muller descansou ata ben entrada a mañá, espertando para sorprender ao home durmido na butaca.

- Ricardo –chamou, e o home espertou ao instante.

- Desculpa.

- Que che pasa? Como é que cando me deito non me acompañas, e cando esperto so noto o oco que deixaches entre as sabas? Que andas a facer, Ricardo?

- Busco un remedio para o andazo.

- Pero para iso está o doutor …

- Ese memo non sabe nada!

- Ricardo!

Non querendo discutir máis, comentoulle as xornadas dos últimos días, omitindo a súa procura de animais inmundos e a procedencia do seu novo saber, que atribuíu a experimentos anteriores con plantas exóticas. Estaba rematando a explicación cando, ao erguer os ollos ao rostro amado advertiu de novo os sinais da enfermidade achegándose por baixo daquela aparente melloría. E aínda que o remedio pospuxo a data da partida, aliviando as dores daquel destino, non deixaba de ser unha triste condena saber que o único que podía facerse era aliviar o sufrimento.

Acudiu, outra vez, ás paxinas do libro, descubrindo que tras a aparente simpleza das instrucións primixenias había un código segredo, un código no que se relataban experimentos con diferentes animais, na procura de principios activos que non só aliviaran, senón que curaran a doenza. O home descubriu naqueles rituais, naquela procura, a mesma desesperación que el sentía, e mesmo puido arrancar un nome, escrito nun recanto, probablemente nun intre de cansazo e desesperanza, da mesma maneira que el anotara o nome de Remedios por todas e cada unha das páxinas do seu caderno de laboratorio nos últimos días. E como aquela muller, fíxose traer alimañas diversas, preparando extractos e concentrados, infusións e pílulas. Observou os resultados, para acabar comprobando que era o unto dos animais máis ruíns e próximos ao ser humano o que máis efecto facía, como se a maldade fora un principio activo almacenado na gordura que, actuando como preparado homeopático, surtira tanto máis efecto canto máis semellante era á graxa humana a base sobre a que combinar diversos compoñentes ben antigos, como o extracto de ruda, a beladona, un aire de cornizó e aromas de estramonio. As inscricións remataban coa confesión de que a muller había tentar arrincar un anaco da súa propia graxa coa finalidade de preparar o remedio definitivo.

Don Ricardo non estaba disposto a tanto: sabía que non podía manexar o escalpelo sobre si mesmo e manter a consciencia ao mesmo tempo. E estaba o perigo de desencadear unha septicemia fulminante. Por outra parte, aqueles coñecementos serían desprezados pola ciencia moderna coma artes de bruxería, que podían dar con el no manicomio de San Andrés ou noutro sitio peor. A certeza de que as investigacións daban resultados correctos comezou a roubarlle o pouco sono que aínda o visitaba de tarde en tarde, inzando nel ós poucos unha teima que nin sequera podía atreverse a confesar ao párroco, nas sesións de penitencia e confesión que seguía celebrando relixiosamente cada tarde de sábado.

Finalmente, un sábado atreveuse a esconxurar a dúbida que o espantaba cada madrugada:

- Sería licito, e non ofendería a Deus Noso Señor, se por facer moito ben se fixera algún mal?

Don Xián, que andaba na dúbida de apoiar ou non aos seguidores de Don Carlos na súa declaración de guerra e botarse el mesmo ao monte, salaiou:

- Fillo: non está na mente dos homes o que Deus fará ou deixará de facer, pero cada un dos homes que desexa o ben de outro actúa instigado pola súa bondade.

Lonxe estaba o cura de saber que terror desatarían as súas palabras. Foi así como Don Ricardo se converteu, primeiro en ladrón, e despois en asasino. Buscaba a vítima propiciatoria entre as mozas máis inocentes das parroquias da contorna: tendo aprendido a andar polo monte máis silandeiro que as feras, non lle resultou difícil alcanzar mozas distraídas que se agachaban para coller auga nunha fonte, ou camiñaban perdidas detrás dunha ovella extraviada. As mozas apareceron con estrañas cicatrices nas entretelas, no bacío e noutras zonas que os aldeáns, afeitos a desfacer marráns, deseguida recoñeceron: como non sexa para sacarlle o unto … Dixera un, un día, e así foi como correu a voz, de aldea en aldea, mentres os habitantes da vila comezaban, misteriosamente, a sandar, grazas ao novo tratamento do boticario. Pero deseguida viu este que as pequenas cantidades que podía tomar respectando a vida das súas vítimas non serían abondo para curar tanta pestilencia: necesitaba o unto enteiro dunha moza nova, de para aí uns quince anos. A necesidade do éxito apertábao tanto pola vía científica como pola civil. Había pouco o alcalde chamáraos, ao doutor Da Vila e a el, para comunicarlles a necesidade de encontrar algunha forma de aumentar as doses do novo remedio: máis da media vila estaba infectada, e polo tanto, condenada a desaparecer. Así foi como apareceu a Rosiña de Chao Verde coas costelas ao aire, o unto totalmente ripado e pouco máis, que tamén os lobos colleran despois o que lles foi parecendo, nun claro da fraga de Rioseco. E despois a Marisiña de Rio Torto, a Clariña de Vila Pequena, e a Sabela de Pradomao, que seica ía para santa e acabou en perdida por causa dos amores dun cabo da Garda do Rei, unha Garda que batía o monte a pé e dacabalo para dar co asasino sen achar nunca a menor pegada, o máis leve indicio que puidera levalos sequera a aventurar unha hipótese, mentres don Ricardo producía e almacenaba as doses do fármaco extraordinario que cada día melloraba os seus efectos. Necesitaba unha última vítima, e atopouna unha madrugada, moi cerca da Igrexa de San Antonio, no cima da vila: levaba unha capa nova e as guedellas loiras caíanlle a ambos lados da pucha. Estaba falando con alguén? Non, falaba soa e metíase na fraga, á procura de o demo sabería o que. Achegóuselle por detrás, con pés de lá, coma un lobo á caza dun año tenro. Tapoulle a boca e rabenoulle o gañote alí mesmo, sen darlle tempo a dicir nin ai. Cando lle deu volta ao corpo, recoñeceu o rostro pálido da súa filla. Sentindo que escachaba por dentro, pasou o día escondéndose nas touzas máis perdidas, para regresar á noite por camiños de cabras á vila, sempre co corpo exánime da súa filla en brazos. Por fin, nun rapto mais de loucura, recuperando un sentido pragmático da existencia, fixo con aquel cadáver o mesmo que cos demais. Dedicouse a preparar as doses necesarias para curar aos enfermos restantes, que enviou ao médico nun paquetiño, por un propio. Finalmente, guindouse dunha trabe, deixando unha simple nota:

- Vémonos no inferno, Balasora.

.

Decidir o futuro desde o temor –por non dicir que desde unha desolada furia- que é como se van decidir estas eleccións, é un síntoma de que a diferenciación ideolóxica feneceu vítima dos intereses persoais dos dirixentes actuais dos partidos políticos. Os macabros espectáculos nos que se repiten, día si e día tamén, acusacións infames, nunha e noutra dirección, non son precisamente o mellor caldo de cultivo para alimentar a confianza na posibilidade dunha transformación da sociedade cara estadios de maior liberdade, benestar e xustiza social: ao contrario, o que conseguen é inzar o egoísmo nos espíritos, concienciar a cada un dos votantes de que o mellor que pode facer é atender os seus propios asuntos, sementar a desconfianza no poder da lei, que cada vez se vai convertendo máis na simple ameaza dun garrote para disconformes ou nunha fantasía melódica para oídos inxenuos. Unha desconfianza labrada a golpes de estulticia polos políticos de todas as cores, que prefiren mallar nos salarios existentes para conservar a posibilidade de manipular as partidas orzamentarias, que revisar as prioridades orzamentarias para impulsar novos sectores económicos que poidan axudar a relativizar o impacto da crise dun modelo económico baseado na terciarización masiva da economía. Claro que para iso, a xerentocracia (non confundir con xerontocracia, que é algo moito máis respectable) de todas as cores que nos trouxo a esta situación debería amosar unha miga sequera de imaxinación, algo que, desgraciadamente, cada día se asemella máis á posibilidade de dar unha patada no ceo que a calquera outra cousa.

- Vémonos alí.

Dúas palabras que puxo a galopar nas moléculas de aire, mentres metía o corpo debaixo dunha ducha de auga quente, esperando que coa suor marchara a galbana. A calor, lonxe de alivialo, apertoulle a alma contra o corpo, como unha camisa con dúas tallas menos. Pasou a maquinilla pola cara, nun intento de aseo que non lavou a cinsa que lle atoaba as arterias, pero por fin a vontade impúxose, vestiu o traxe, apañou a carteira e as chaves do coche e colleu un camiño que levaba anos sen percorrer. Faltaban aínda dúas horas para a cita, así que puido abrir a casa, respirar o perfume da saudade que alagaba o corredor e calcular se podería facer outro traxe coas teas de araña donas de cada recanto. O cuarto do fondo estaba escuro. Abriu unha contra, e a luz bateu naqueles ollos con furia, antes de esparexer polo cuarto a realidade, negada velozmente polas lembranzas que acudían vertixinosas. Durmira alí, e alí deixara o alento unha tarde de inverno coma esa, preñada de tronos e saragaña. El estaba lonxe, e non puidera volver a tempo para a última despedida. Cando pensou que xa non podería conter as lágrimas sentiu renxer a porta, apertou a pena nun puño e saudou á familia que lle quedaba.

A ceremonia foi rápida, presidida polo balbordo da xente que quedara fóra, atrapada entre as pequenas dimensións da Igrexa e o apego á vida social. Apertou mans, bicou rostros, e recibiu palabras que non conseguían furarlle o desasosego. Despois, antes de regresar á rutina, sentiu unha chamada, despediuse de todos, abriu a casa erma no lugar baleiro, foise á lareira e prendeu o lume, para queimar as bágoas que había un ano que tiña atravesadas.

-Acórdaste? É polo da entrevista …

Acordouse, non se había acordar. Noutro momento teríase preocupado do seu aspecto, das respostas que había dar ás preguntas que lle habían facer, ou do que había que facer coas mans diante da cámara. Pero decidiu non preocuparse: a vida xa lle dá a un motivo abondo para poñer a cabeza a traballar como para, inda por riba, arrimarlle mecha. Asombrouno a amplitude do local, e a fereza da luz : os focos parecían espadas apuntando aos ollos. Dúas cámaras apuntaban a contraplano, e decatouse do canso que estaba ao sentar na cadeira. A entrevista foi amable –o entrevistador era un vello amigo- e permitiulle resumir con cordialidade aquilo que podía ter interese da súa vida. Contra o final, unha pregunta imprecisa asubiou no aire:

- Queres engadir algunha cousa?

Dixo que non, decatándose do simple que resulta resumir a vida. Abandonou o estudio e retomou a rutina: a fin de semana comezaba por fin, e pasouna entregado ao ocio que lle alimentaba o espírito, e a unha pequena viaxe que rematou detrás dunha fiestra vendo caer a choiva. Ao día seguinte empezou a semana coa mesma canseira de sempre: ergueuse cedo, resumiu os actos cotiás que definen o comezo dun día e marchou ao traballo. A penas traspasou a porta, unha voz descoñecida asaltouno:

- Vinte onte na televisión!

Escoitou esa frase unhas poucas veces, oíu comentarios amables, mesmo entusiastas, e o numero de repeticións da frase foi minguando co día, ata desaparecer. Warhol podía ser vulgar, pero era un sabio.

Tamén estou malo do corpo, non sei que se me meteu nas tripas que estes días atrás non me paraba nada nelas. Era unha cousa incomodísima, porque tiña que dar e dar voltas arredor do dragón, caiñar e caiñar, subírlleme ás barbas, turrarlle da manga, ata que por fin o home se decataba, erguíase da cadeira e levábame fora, á procura dun lugar onde poder aliviar esa sensación de que a barriga incha, incha, e sigue inchando, que parece que vai estoupar, e ti apertas, apertas, tratas de aguantar o máis que podes, miras cada herba cheirando con dificultade para decidir se é o sitio ideal ou se non hai posibilidades de ser molestado, case arrastrándote polo chan, ata que xa non podes máis e alí que tes que anicarte ou rebentas de vez. Xa non é a primeira vez que me dá unha cousa así, e o peor do tema son as consecuencias: cada vez que, con perdón, me esfurrico, paso dous ou tres días a pan e auga, como se cometera un delito! Ao primeiro a verdade é que non estaba para bromas, non me apetecía comer nada, pero botar un día e medio sen pasar bocado non é cousas que eu lle desexe a ninguén. Auga si, a que che pete, pero chicha, nin faragulla. Despois dun día roendo aire, o único que se asomou no prato era unha miserable colección de faragullas, brancas e espesas, sosas e insípidas coma un vaso de auga. E cando xa a barriga empeza a compoñerse, e sentes unha serra: riqui, riqui; riqui, riqui : indo e vindo no bandullo, que aparece no prato? Boliñas. Boliñas e nada máis que boliñas. Pero a quen se lle acorda alimentar un enfermo con semellante menú? É que nin chama polos ollos! Miro e vexo que me miran. E non quero, non quero e non quero. Xa me poden chamar prosmeiro, pero ese menú non me entra, on me entra e non me entra.

Para acabar de rematala, fóra chove. Pasear significa mollarse. Ir da correa a rastro, e inda por riba pórse pingando. Onte fomos á Terra dos Animais Estraños. Chovía. E tamén alí aparece un fungón pequeno, que me rosmaba facéndose o valente, el, que podía andar solto. Hai quen cobiza un óso que non lle cabe na boca. Así se afogue na avaricia.

Estou mal. Sigo sen saber que é o que teño.

A novela, ambientada nos anos inmediatamente posteriores á segunda guerra mundial, esconde paisaxes, personaxes e temas que se van ensarillando na trama como as mechas do touciño na carne do asado, de maneira que o prantexamenteo inicial, unha trama estraperlista de wolframio que deriva á penicilina ao fin da guerra –un tema que ben podería, por si mesmo, soster a novela- vaise enchoupando coa auga miúda das angueiras e as vontades humanas máis achegadas aos escuros asuntos do corazón, as inclinacións sexuais e as identidades reais e ficticias coas que carga o ser humano. Se a isto lle engadimos un po de paisaxismo ben levado, e un gran ou dous desa pementa do misterio e a bruxería, teremos un prato que ben se rilla dunha atacada, especialmente se a choiva peta na fiestra, e o lume arde na lareira, ou no fogar da cociña de ferro, que non é o mesmo, pero vale igual.